Bij de meeste mensen begint het onschuldig. Gewoon een handeling die werkte. Een afspraak die rust gaf. Of een regel die ineens alles overzichtelijk maakte. Iets kleins.
En dan denk je: o ja, dit is het. Dit is fijn. Dit werkt. Dit moeten we vasthouden.
En daar gaat het heel voorzichtig fout. Nou ja, niet meteen in het begin. Maar op een gegeven moment wel. te veel herhaling. of te veel denken 'dat jij dus zo bent'. Of als het en team of organisatie betreft: beleid vastleggen. Een format bouwen. We noemen het best practice en trainen nieuwe medewerkers erin. Want dat ene succes, dát willen we telkens opnieuw.
Alleen vergeten we dan iets geks. Dat het toen werkte, dáár, op dat moment, met precies die mensen en die omstandigheden. En systemen onthouden dat soort dingen niet. Ze onthouden alleen dát het werkte, niet waarom.
En dan blijft het bestaan. Ook als het probleem waarvoor het ooit werkte allang veranderd is. Of opgelost. Of gewoon niet meer bestaat. Alsof je wekenlang een regenjas blijft dragen omdat het vorige maand zo keihard heeft geregend.
In het begin voelt het nog logisch. Lekker duidelijk. Houvast. Maar na een tijdje begint het te trekken, weet je wel? Alsof je ineens merkt dat je in een jas van iemand anders loopt.
En dan voelen mensen zich moe. Of uitgeput. Of gefrustreerd. Maar zonder precies te weten waarom. Niet omdat ze niet willen, hè. Maar omdat ze vastzitten in iets wat ooit klopte en nu gewoon… op is.
En het gekke is: dát noemen we dan een probleem. We maken er een project van. Een actieplan. We gaan het fixen. Controleren. Aanscherpen. Nog meer protocollen. Terwijl eigenlijk... en dit zeg ik zachtjes, want het klinkt misschien raar... het probleem zelf gewoon een oplossing is die te lang mocht blijven.
We zeggen dat we vastzitten maar eigenlijk zijn we trouw aan een structuur die vroeger werkte. De meeste problemen die we zien zijn gewoon oude oplossingen. Ik ontdek dat wekelijks ook weer bij mezelf. Het zijn opluchtingen die zijn gaan verstenen. Die verdienen geen verbeterplan, maar erkenning.
En misschien, als we even niet proberen het op te lossen, dan ontstaat er misschien wel ruimte. Niet meteen voor de oplossing. Oh nee, dan ruilen we alsnog het oude in, maar dat wilde erkend worden, weet je nog? We mogen het inruilen voor een eerste stap. Een vooruitgang naar iets dat nog geen vorm heeft. Maar waardoor je wel weer even helemaal kunt landen in dit moment.
Met ruimte voor afstemming, voor speelsheid, voor waarnemen. Voor dat zeldzame moment waarop we ons niet afvragen wat we moeten doen, maar wat er eigenlijk gebeurt. En daar, in die ruimte tussen het bekende en het nog-niet, begint het spel opnieuw. Kun je voelen wat nu mag gebeuren.
Maar pas op: zelfs als je daarbij opluchting voelt. Of een 'hé, dit is het!'... wees gewaarschuwd. Als je het gaat herhalen dan zet je jezelf in de toekomst weer vast. Tenzij je dat lekker vind. In dat geval: lekker breed verkondigen dat dít is hoe jij bent. =)