In mijn leven zat ik nooit lang zonder opleiding. Biologie, Pedagogiek, special needs, neurodiversiteit, coaching, zelfleiderschap. Ik leerde van alles, over gedrag, communicatie, neurodiverse breinen, emoties…
Over hoe je iemand helpt om weer verder te kunnen.Hoe je minder last hebt van stress, angst, overprikkeling, boosheid, jezelf. Ik kreeg tools, theorieën, modellen. Ik werd vaardiger. Beter in mijn werk. Maar iets bleef knagen.
Niet persé omdat het fout was, wat ik leerde maar omdat het zo stil bleef rond iets wat ik óók voelde.
Er werd mij zelden iets gevraagd over hoe gevoeligheid geen probleem is om op te lossen, maar een fijnmazig netwerk dat iets onthult. Er werd niet gesproken over de kracht van experimenteren en blunderen. Niet over hoe we allemaal gevormd worden door de omgeving waarin we zijn.
Ik kreeg informatie over de samenleving alsof dit de waarheid was die ik moest leren, niet iets waarnaar ik vanaf een afstand naar kon kijken omdat het ook anders kon zijn. Pas toen ik verder ging kijken, besefte ik wat ik zolang gemist had: een heel andere manier van kijken. Niet gericht op verbetering, maar op het verdiepen van waarneming. Niet gericht op het logisch opbouwen van kennis en feitjes maar op relaties tussen contexten. Niet gericht op grip, maar op afstemming.
Het bevestigde wat ik stilletjes al wist: dat wat we als ‘symptoom’ zien, ook een vorm van relatie is, dat je als mens niet los staat van wat er gebeurt, en dat iedere oplossing voor problemen al meeschrijft aan het volgende verhaal.
Waarom hoorde ik vooral: “Wat is het doel?”, “Wat werkt?”, “Hoe pakken we dit aan?” Daar gaat het toch niet om?
Leraren, begeleiders en leidinggevenden… jullie doen zóveel goed. Maar misschien is dit jullie kans om ook iets anders mee te geven. Meer transcontextueel, meer relationeel, meer speels vooral ook.
Zodat we niet alleen luisteren naar wat waar is, maar ook waarom dit hier en nu als waarheid gezien wordt. We niet alleen leren luisteren naar het verhaal dat verteld wordt, maar ook naar de toon waarop het lichaam luistert. Wat er niet vertelt mag worden. En welke verhalen de meeste aandacht krijgen of op toetsen worden bevraagd.
Wees elke dag nieuwsgierig: wat vraagt dit moment van onze aandacht, onze zachtheid, onze nieuwsgierigheid? Een verhaal over een nieuwe fiets draagt al de gebieden ‘economie’, ‘biologie’, ‘maatschappij’ in zich. Vakoverschrijdend werken kan onderdeel zijn van je alledaagse les, gewoon in een bijzin. Zodat kinderen leren hoe verweven alles is.
En dat je ruimte laat voor wat niet gezegd kan worden, ruimte voor dat wat als fout gezien wordt. Want pas als alles er mag zijn, dan kan alles gelijkwaardig meedoen. Ook het kind dat niet in het curriculum past. Of degene die te luid is, te sensitief, te kritisch, te aanwezig. En zo precies laat zien waar het systeem knelt.
En misschien, heel misschien, is dat wat wij als storing zien, niet iets dat verholpen moet worden, maar iets dat ons uitnodigt om anders te luisteren. Om zachter te zien. Om het script te herschrijven waarin alleen succesverhalen ruimte krijgen. Waar alleen degenen die binnen het spectrum van ‘normaal’ passen de mogelijkheden tot doorstromen krijgen. Want samenleven gaat niet alleen over presteren. Het gaat over samenworden.
Wat als we, in plaats van bijsturen, eens accepteren? In plaats van verklaren, verwonderen? In plaats van meten, ontmoeten?
Niet alles hoeft begrepen te worden om betekenisvol te zijn. Niet alles hoeft opgelost te worden om zorg te ontvangen. Soms is er alleen een aanwezigheid nodig. Iemand die blijft. Iemand die durft te zeggen: “Ik weet het ook even niet, maar ik ben hier.” De werkelijkheid zacht vasthouden, zoals je een net gevonden vogel in je handen houdt. Niet om hem te temmen. Niet om hem te koesteren. Want is dat niet wat het leven van ons vraagt?