Laatst sprak ik iemand die prachtig kon verwoorden hoe alles met elkaar verweven is. We zijn geen losse eenheden, maar deel van een veel groter geheel. ‘Dít’, dacht ik, ‘dít is waar het ook mij om gaat’ en ik ging er eens lekker voor zitten.
Maar toen sloeg het gesprek een bekende afslag in. Ging het snel weer over het individu. Hoe we de eenlingen moeten ‘helpen’ die niet mee kunnen in dit systeem met allerhande tips.
Op de terugweg mijmerde ik er wat over na. Dat individu denken, daar gaat het voor mij mis. Daar schieten we terug naar oud denken. Waarom plakken we verbondenheid toch altijd weer op het individu?
Het idee dat we ‘verbinding’ moeten maken met iemand die buiten de groep valt, klinkt heel nobel. Maar het blijft gebaseerd op een veronderstelde scheiding. Alsof er een ‘wij’ is die verbonden moet worden met een ‘zij’. Alsof iemand buiten de stroom kan vallen en wij diegene liefdevol terug moeten halen.
Op school leren we over geschiedenis, wiskunde, taal. Maar we leren niet hoe realiteit ontstaat in relatie. We leren niet hoe emoties geen privébezit zijn, maar dynamieken in een veld. Cultureel bepaald dus ook. We leren niet dat denken geen interne monoloog is, maar een beweging die altijd al verweven is met de wereld.
We zien wel dat alles verbonden is, maar doen alsof er een ik en een jij verbonden kunnen zijn. En dat als iemand die verbinding niet aangaat of niet voelt de oplossing altijd bij het individu ligt.
Dit is waar mijn andere kijk begint. Geen psychologie van ‘fix jezelf’, maar een radicaal andere manier van kijken. Een visie waarin niet het individu centraal staat, maar de beweging die in het moment ontstaat.
Daarom focus ik in mijn opleidingen en lezingen niet op ‘persoonlijke ontwikkeling’ in de traditionele zin. Ik leer mensen niet beter om te gaan met hun gedachten en emoties, ik laat ze zien hoe die gedachten en emoties überhaupt ontstaan.
Dat verandert alles!
Je hoeft geen trauma’s op te lossen. Je hoeft geen blokkades op te heffen. Je hoeft niet ‘te werken aan verbinding’. Je hoeft alleen te zien hoe ervaring zich vormt en op het moment dat je dat ziet, ontstaat vanzelf ruimte voor iets nieuws. Dat is niet ‘iets doen’. Dat is helderheid krijgen.
En ja, daar geef ik ook lezingen over. Want deze manier van kijken verandert alles: hoe we onderwijs vormgeven, hoe we leiderschap benaderen, hoe we samenwerken, hoe we ruimte maken voor wat nog geen vaste plek heeft.
We hoeven geen eenlingen te verbinden met de groep. We hoeven alleen te zien dat verbondenheid er altijd al is. En dat maakt een wereld van verschil.