“Iedereen kijkt door een eigen bril.” Dat hoor je vaak. En het is waar ook. Niemand ziet de wereld ooit objectief. Wat je opmerkt, wat je gelooft, wat je voelt… het is allemaal gekleurd door je verleden, je gewoontes, je overtuigingen.
Maar als we daar blijven hangen, als we zeggen: álles is perspectief, dus er is geen waarheid, geen verschil en dus ook geen goed of fout, dan vlakt de wereld uit. Dan lijkt het alsof alles zomaar naast elkaar mag bestaan, zonder dat we nog iets hoeven te bevragen. En dat is het punt waar het, volgens mij, misgaat.
Want als we niet durven zien dat verschil ertoe doet, zien we ook niet wat er structureel onzichtbaar blijft. Dan hebben we geen grond meer om onrecht te herkennen.
We dachten lang dat neurodivergentie een stoornis was, dat racisme iets voor mensen was die nare opmerkingen maakten en dat iedereen zijn leven kan maken als hij maar wil. Tot mensen zich uitspraken, tot ervaringen woorden kregen, tot stemmen zichtbaar maakten wat de systemen zelf onzichtbaar hielden. Dat divergentie geen probleem is in een systeem dat ruimte biedt. Dat racisme niet zit in het vermijden van nare opmerkingen, maar in het ontbreken van ruimte voor andere stemmen om überhaupt gehoord te worden. En dat armoede het voor veel mensen onmogelijk maakt om het beste uit hun leven te halen, hoe graag ze ook willen en hoe hard ze ook hun best doen.
Verschil zien is geen oordeel, het is een daad van recht doen aan wat anders niet bestaat in het gesprek.
Daarom mogen we verschil zichtbaar maken. Niet om te polariseren, niet om te zeggen dat het een beter is dan het ander, maar om te doorzien hoe sommige werkelijkheden meer zichtbaar, meer geaccepteerd of vanzelfsprekender aanwezig zijn in onze samenleving, terwijl andere stil blijven, worden weggedrukt of helemaal niet erkend.
Zonder het vermogen tot onderscheid is er geen emancipatie. Geen burgerrechten. Geen feminisme. Geen gelijkwaardigheid.
Dus nee, alles is niet zomaar perspectief. Soms is het verschil dat iemand durft te maken precies wat de werkelijkheid nodig had om completer te worden.