Achtergrond van de oefening "Zennavigatie"
Deze oefening laat je ervaren wat er gebeurt wanneer je je niet alleen door denken en logica laat leiden, maar door de dynamiek van het moment. Net zoals een kind dat intuïtief een volwassene volgt zonder exact te weten waarom, laat jij je meevoeren door een willekeurig element in je omgeving. Niet omdat het je op een ‘logische’ plek zal brengen, maar omdat betekenis en richting ontstaan door hoe je beweegt en wat je opmerkt onderweg. Dit past bij het filosofische idee van intra-actie dat laat zien dat we geen onafhankelijke waarnemers zijn die keuzes maken in een vooraf bestaande wereld maar dat betekenis en richting pas ontstaan in de ontmoeting met wat zich aandient.
De opdracht
Zet een kind in een onbekende bibliotheek met de opdracht ‘naar de kinderboeken te gaan’, en het zal waarschijnlijk niet de bordjes lezen of om hulp vragen, maar achter de eerste de beste snelwandelende volwassene aan lopen. Objectief gezien een vreemde keuze—hoe groot is de kans dat deze volwassene ook naar de kinderboeken gaat?
Toch werkt het. Door niet bezig te zijn met ‘waarheen’, blijft de aandacht vrij om de omgeving in zich op te nemen. Kleurrijke sprookjeskaften, een groep kinderen bij elkaar, kleine stoeltjes—het kind ervaart de weg, in plaats van deze puur rationeel te plannen.
Laat je vandaag ook eens leiden door iets anders dan je verstand.
- Volg een interessant persoon, een huppelend kind of een kleurrijke aanwijzing.
- Kies willekeurige signalen als richting: een filmkarakter op een poster, een kleur, een getal (gooi een dobbelsteen en sla elke vierde weg in, neem bus 4 of kies het vierde gerecht op de lunchkaart).
- Geef je over aan wat zich aandient en ontdek hoe de wereld zich aan jou opent wanneer je er niet met controle, maar met verwondering in beweegt.
Niet jij kiest de route—jullie vormen hem samen. Waar brengt dit pad je vandaag?
Om me heen wezen mensen me op de gele stoeptegels en gevels die “mijn pad” kleurrijk aftekenden. Midden in de stad mijn eigen ‘yellow brick road’ vinden leek voor anderen makkelijker dan voor mij. ‘Waarom zagen zij dit wel en niet?’ vroeg ik me gefrustreerd af. Tot ik, zomaar midden op straat, een verzameling rode schoenen zag. Ze deden me direct denken aan Judy Garland in The Wizard of Oz. “Wat gebeurt hier allemaal”, dacht ik nog, direct gevolgd door het besef ik dat dit ‘denken’ uit mocht zetten en mijn verwondering mocht volgen. Een manier van vooruitkomen die mij onbekend was en toch heel eigen voelde. Nu – door het te doen – leer ik begrijpen hoe ik kan vinden in plaats van zoeken. Wat een bizar gave ervaring was dit! Ik kan niet wachten op wat het me nog meer gaat brengen!